PLAIA - A knowledge Platform for AI and the soft values of Architecture

PLAIA onderzoekt hoe kunstmatige intelligentie kan worden ingezet in architectonisch ontwerp zónder dat menselijke, sociale en culturele waarden uit beeld raken. In de huidige ontwerppraktijk worden AI en digitale modellen vooral gebruikt om technische prestaties te optimaliseren, zoals energieverbruik, constructie of efficiënt ruimtegebruik. Zogeheten ‘soft values’ – zoals ruimtelijke beleving, identiteit, oriëntatie, welzijn en sociale verbondenheid – zijn moeilijk te kwantificeren en blijven daardoor vaak buiten deze digitale processen.

Het project richt zich op de vraag hoe deze soft values toch systematisch kunnen worden meegenomen in AI-gestuurde ontwerpprocessen. PLAIA verkent hiervoor nieuwe computationele mogelijkheden, zoals sentimentanalyse, kennisgrafen en mensgerichte voorspellende modellen, die het mogelijk maken om ook subjectieve ervaringen en emoties te betrekken in digitale ontwerpmodellen. Daarbij staat niet vervanging van de ontwerper centraal, maar ondersteuning: AI als ‘co‑intelligentie’ die ontwerpbeslissingen verrijkt in plaats van overneemt.

PLAIA brengt kennis uit verschillende disciplines samen, waaronder architectuur, computerwetenschap, cognitieve psychologie en sociale wetenschappen. Binnen het project wordt gewerkt aan het ontwikkelen van een gedeeld begrippenkader, het in kaart brengen van bestaande en ontbrekende datasets, en het formuleren van methodes en randvoorwaarden voor verantwoord gebruik van AI in architectuur en stedenbouw. Ook wordt verkend hoe ethische, juridische en maatschappelijke aspecten hierin een rol spelen.

De uitkomsten van het project vormen de basis voor een interdisciplinair kennisplatform en een roadmap voor verdere ontwikkeling. PLAIA levert daarmee kennis en handvatten voor ontwerppraktijken die AI willen inzetten op een manier die niet alleen efficiënt is, maar ook bijdraagt aan kwaliteit van leven, betekenisvolle ruimtelijke ervaring en sociale duurzaamheid.

Er wordt €76.546,- als PPS-programmatoeslag ingezet.