De Kennis en Innovatie Agenda Maatschappelijk Verdienvermogen (KIA MV) heeft als doel de opschaling van innovatie te versnellen en daarmee tot grotere maatschappelijke impact te komen. De KIA MV organiseert de verbetering, ontwikkeling en toepassing van methodieken, werkvormen en modellen voor succesvolle missiegedreven innovatie. Daarmee versterkt het de thematische Kennis en Innovatie Agenda’s in het Missiegedreven Topsectoren- en Innovatiebeleid (MTIB) en de missie omgevingsveiligheid.

Strategie KIA MV: gebiedsgerichte problematiek aanpakken
De KIA MV vertrekt vanuit een gebiedsgerichte aanpak. Op lokaal niveau zijn maatschappelijke problemen voelbaar en is er urgentie om te handelen. Meestal vallen hier opgaves samen, bijvoorbeeld voeding, zorg en veiligheid. Binnen regio’s wordt in specifieke innovatie-ecosystemen geëxperimenteerd en geïnnoveerd. Deze samenwerkingsverbanden van bedrijven, overheden, burgers, kennisinstellingen en belangenorganisaties zijn gewend aan multidisciplinaire en multi-stakeholder samenwerking en zijn daarom een waardevolle bron van kennis en kunde.

Voorbereiding
De KIA MV zal de kenmerken van missiegedreven innovatie en de behoefte aan verbeterde of nieuwe kennis in kaart brengen. Daartoe worden regionale innovatieclusters betrokken, die reeds de kenmerken hebben van missiegedreven innovatie. De gebruikte werkvormen, typen burgerparticipatie, verdienmodellen, tools, governance- en financieringsmodellen en andere aspecten die de dynamiek van deze ecosystemen bepalen, worden geïnventariseerd.

De inventarisatie van succesfactoren, knelpunten en kennisvragen vormt de basis voor meerjarig wetenschappelijk en praktijkgericht onderzoek. Innovatiemethodieken worden verbeterd, ontwikkeld, beproefd en gevalideerd. Om vervolgens ook de toepassing ervan en daarmee de opschaling van innovatie in Nederlandse innovatieclusters programmatisch te organiseren en ondersteunen.

KIA MV

Spoor 1: Onderzoek
In het eerste spoor wordt wetenschappelijk en praktijkgericht onderzoek geprogrammeerd. Er zijn veel vragen hoe innovaties versneld te implementeren en op te schalen, terwijl de maatschappij tal van fundamentele transities doormaakt. Daarom wordt met een meerjarig onderzoeksprogramma​, vanuit NWO, het instrumentarium voor missiegedreven innovatie doorontwikkeld. Onderzoeksgroepen werken samen met regionale innovatieclusters. De ambitie is om verschillende groepen samen te laten indienen, zodat er kruisbestuiving plaatsvindt. De eerste call voor projectvoorstellen wordt eind 2020 geopend.

Spoor 2: Experiment
In het tweede spoor wordt het ontwikkelde instrumentarium van spoor 1 getest, verbeterd en gevalideerd.
Onderzoek naar methodes, werkvormen en modellen wordt verbonden aan concrete regionale uitdagingen en innovatieclusters. Lessen uit het veldonderzoek worden teruggekoppeld aan de onderzoeksprojecten.
In fieldlabs kunnen hogescholen arrangementen inzetten van het Regieorgaan SIA. SIA ondersteunt partijen om regelingen als SPRONG, LINT, KIEM, GO (CI en CHEM) en innovatietrainees optimaal in te zetten.

Spoor 3: Opschalen en versnellen
In het derde spoor worden regionale innovatieclusters versterkt met vernieuwde innovatiemethodieken.
Het ontwikkelde en gevalideerde instrumentarium wordt onder meer samen met de regionale ontwikkelingsmaatschappijen verspreid. Opschalingsprogramma’s bestaan mogelijk uit training en begeleiding van trekkers van innovatieclusters en intermediairs, zodat zij nieuwe kennis en kunde uit het onderzoek en experiment kunnen inzetten.

De KIA Maatschappelijk Verdienvermogen wordt gecoördineerd door TKI CLICKNL, onder leiding van Bart Ahsmann, te bereiken via bart@clicknl.nl.

De KIA MV zal regionale innovatie-clusters versterken die de volgende kenmerken hebben:

  • Missiegedreven
    De initiatieven dragen bij aan de aanpak van maatschappelijke opgaven, de missies.
  • Opschalingsvraagstuk
    De initiatieven kampen met opschalingsvraagstukken. Bijvoorbeeld dat er geen duidelijk eigenaarschap is, contextuele factoren of door de huidige governance. Het onderzoeken van deze opschalingsvraagstukken kan zorgen voor inzichten in huidige barrières. Op maat gemaakte ondersteuning kan leiden tot een steile leercurve en versnelling van de beoogde transitie.
  • Multi-helix samenwerking
    Industrie ziet business potentie, er is bestuurlijk draagvlak en interesse vanuit de onderzoeksagenda. Waar mogelijk zijn burgers en/of eindgebruikers betrokken.
  • Urgente lokale problematiek
    Maatschappelijke urgentie worden gevoeld in de regio binnen de gebieden ‘leven’, ‘werken’ en ‘wonen’. Zo kan er rekening gehouden worden met lokale wensen en condities. Vertrekkend vanuit het maatschappelijke probleem kunnen regionale stakeholders experimenteren met technologische en sociale innovatie-methodieken.
  • Meerjarig eigen budget
    De initiatieven hebben een eigen en meerjarig budget. Een indicatie van lange termijn commitment.
  • Regio-overstijgend probleem
    Vergelijkbare vragen spelen elders in het land. De verkregen inzichten en het ontwikkelde instrumentarium kan in andere innovatieclusters worden ingezet.

Voorbeeld Cases

stichting steenbreek

Stichting Steenbreek

Klimaatverandering leidt tot hitte-eilanden in steden en dorpen, toenemende droogte en zware, korte regenbuien, met wateroverlast tot gevolg. Ook heeft dit gevolgen voor de gezondheid en veiligheid in woongebieden. Stichting Steenbreek is een samenwerking van bedrijven, overheidsinstellingen, maatschappelijke organisaties, betrokken inwoners en onderzoeksgroepen om deze problemen aan te pakken door woon- en werkgebieden te vergroenen om daarmee de biodiversiteit te versterken.

Mineral Valley

Mineral Valley

Regio Twente heeft een netto mestoverschot. Daardoor wordt mest vooral gezien als afvalstof, in plaats van waardevolle grondstof. Mineral Valley Twente onderzoekt of mest waarde kan krijgen door verwerking tot andere grondstoffen of door mestvergisting. Ook wordt er gekeken naar het behoud en de verbetering van bodemkwaliteit door bijvoorbeeld precisielandbouw. Vanuit de vraag naar innovatie van de boer zijn er 20 proeftuinen opgezet.