Nieuws

Create Energy: Green deal vertaalt naar projecten

Op maandag 7 juli kwamen onderzoekers en ondernemers uit de Creatieve Industrie en de energiesector bij elkaar in een speciale sessie rond de Green Deal Smart Energy Cities en hoe deze verder uitwerking wordt gegeven om bij te dragen aan een meer duurzame energievoorziening in Nederland. In een creatieve sessies werd een eerste aanzet gemaakt over de rol die Creatieve Industrie kan vervullen bij verwachte projecten rondom burgercollectieven, data gedreven diensten, renovatie in de sociale woningbouw, duurzaam bouwen en gedragsverandering.

IMG_1372

In november 2013 tekenden CLICKNL, 4 TKI’s uit de energiesector, vijf toonaangevende gemeenten en Netbeheer Nederland samen met Minister Kamp van Economische Zaken de Green Deal Smart Energy Cities. Freek van ’t Ooster is vanuit CLICKNL kwartiermaker rondom het programma Create Energy. Hij opende de middag en kondigde aan dat het Green Deal programma in september gepubliceerd en gepresenteerd zal gaan worden. Op dit moment zijn de betrokken partijen bezig om te bepalen wat ze precies gaan doen binnen dit programma. Deze bijeenkomst heeft daarom het doel om de activiteiten richting te geven en de proposities aan te scherpen.

Green Deal Smart Energy Cities

harold Maas

Voordat de deelnemers aan de slag gingen. lichtte Harold Maasen, kwartiermaker van de Green Deal Smart Energy Cities, het doel van de Green Deal nog even toe. Voor de overheid is duurzame energie een belangrijk onderwerp dat ze willen aanpakken, bijvoorbeeld door belemmeringen weg te nemen. Je ziet al dat er steeds meer duurzame energie opgewekt wordt, maar een van de problemen is dat het energienet op dit moment niet geschikt is voor decentrale opwekking van energie (bijv. door een zonnepaneel op het dak van je huis). Daarnaast is opschaling van duurzame energie initiatieven belangrijk om ervoor te zorgen dat het programma echt impact heeft op de samenleving.

De creatieve industrie speelt een belangrijke rol bij die opschaling en het gebruik van duurzame energie concepten. Hoe zorg je dat consumenten ook echt omschakelen naar duurzame energie gebruik? Waar trigger je ze op? Hoe zorg je dat de, vaak ingewikkelde concepten gebruiksvriendelijk en goed gecommuniceerd kunnen worden? De deelnemers werden opgeroepen om concrete producten en diensten te verkennen aan de hand van vijf hoofdsoorten van projecten die verwacht worden onder de green deal. Elk thema werd ingeleid door een korte presentatie met voorbeelden.

Burgercollectieven

Minouche Besters (Wonderful World) liet zien dat er al veel burgerinitiatieven zijn rondom duurzame energie, van grote projecten tot kleinschalige initiatieven. Zoals bijvoorbeeld de actieve groep bewoners in de wijk Lombok in Utrecht die zonnedaken op scholen realiseerden. Hoewel er al veel gebeurt, zijn er ook de nodige uitdagingen bij burgercollectieven. Burgers hebben verschillende redenen om mee te doen, wat voor botsingen kan zorgen (de een doet het vanuit kostenbesparing, de ander voor zijn kleinkinderen). Ook wordt er veel verwacht van burgers die meedoen aan zo’n collectief, veel ingewikkelde zaken waar ze geen kaas van gegeten hebben. Vaak hebben zij ook nog een baan en hebben dus beperkt tijd beschikbaar. De hoofdvraag is hoe je dit soort groepen van actieve burgers kunt ondersteunen om tot actie over te gaan en resultaten te realiseren.

Data gedreven diensten

Hans Ottens (Mpare) geeft een inleiding op het gebied van data gedreven diensten. Ook hier gebeurt al veel, maar zijn er ook nog een aantal uitdagingen. Er is al veel hardware waarmee data verzameld en verwerkt wordt. Maar die data moet verwerkt worden tot mooie, gebruiksvriendelijke diensten waar mensen op zitten te wachten. Energie is niet sexy, hoe zorg je dat het toch top-of-mind wordt bij burgers? Hans geeft een voorbeeld waarbij data van het energieverbruik verwerkt wordt in een spel met een vogeltje. Als je veel verbruikt is het vogeltje verdrietig, is je verbruik zuinig dan is de vogel blij. Als je kinderen je aansporen om de tv uit te zetten zodat de vogel weer blij wordt kan je dat natuurlijk niet negeren. Op die manier wordt de data dichterbij gebracht en een logisch element van je dagelijks leven. De hoofdvraag is hoe je beschikbare (of nog te verwerven) data kunt vertalen naar relevante producten en diensten voor consumenten, wijken of energiebedrijven.

IMG_1417

Renovatie in sociale woningbouw

Jan Roggebrand (Brainport) lichtte kort de uitdagingen toe die komen kijken bij renovaties in sociale woningbouw. De woningbouwcorporatie treedt dan vaak op als coördinator en zoekt naar wegen om de bouwkundige renovatie te combineren met het invoeren van oplossingen voor duurzame energie, veiligheid enz. Belangrijke elementen zijn de communicatiestroom richting de bewoners en de weerstand die er mogelijk is. Hoe overtuig je bewoners mee te gaan in deze beweging? Hoe maak je ze mede eigenaar van deze initiatieven? Aan de ene kant is het een geregisseerde, collectieve aanpak, maar individueel hebben de huurders een belangrijke zeggenschap over wat er wel/niet gebeurt en natuurlijk ook of de geïmplementeerde oplossingen na de renovatie ook echt worden gebruikt. Jan geeft een aantal voorbeelden waarbij bewoners zelf energiemodules aan en uit konden schakelen en zelf kunnen ‘spelen’ met hun buurtinstallatie. De hoofdvraag is hier hoe de creatieve industrie woningbouwcorporaties kan ondersteunen bij deze wijkgewijze renovatieprojecten.

Energie en duurzaam bouwen

Niet alleen is een gedragsverandering bij bewoners van belang, al bij de bouw kan er veel verbeterd worden. Henk Visscher (TU Delft) geeft verschillende voorbeelden waarbij er al bij de bouw wordt gekeken naar duurzame energie. Zo zijn er bijvoorbeeld kennisuitwisselingsprojecten waarbij verschillende landen hun ervaringen uitwisselen. Ook zijn er verschillende initiatieven waar ontwerpers experimenteren met nieuwe ideeën en kijken hoe dat uitwerkt. Met alle data die verzameld wordt, krijg je een veel beter inzicht in de impact die vernieuwingen hebben. Zo zie je bijvoorbeeld dat naast energielabels van huizen ook het gedrag erg bepalend is. Bewoners van een huis met energie label G weten vaak heel goed dat ze moeten opletten met energieverbruik bijv door niet het hele huis te verwarmen. En andersom hebben bewoners met een A-label de neiging om minder zuinig met energie om te gaan dan verwacht. De hoofdvraag is hoe de kennis van bouwen binnen de creatieve industrie zijn weg kan vinden in de praktijk van de projecten die in de green deal gaan lopen.  

Gedragsverandering

De laatste inleiding kwam van Marieke Zielhuis (HU) en ging algemeen in op het stimuleren van gedragsverandering. Marieke legde uit dat het een kwestie is van het vinden van de juiste touchpoints. Bij gedrag spelen twee systemen een grote rol: reflectief systeem en impulsen. Als we iemand op zijn reflectieve systeem aanspreken kan je diegene uitleggen dat het energiezuiniger is om de trap te nemen in plaats van de lift. Maar soms is gedrag meer een impuls: we nemen de trap omdat die dichterbij is. Soms kun je beter de trap verplaatsen zodat het heel logisch voelt om de trap te nemen (“landscaping”). Een ander voorbeeld dat aangeeft wat nou zo’n touchpoint is komt van een bedrijf dat zonnepanelen plaatst. Nadat ze in hun aanbod meenamen dat ze je zolder komen opruimen kregen zij ineens veel meer klanten. Binnen de Creatieve Industrie is veel expertise over gedragsverandering. De hoofdvraag is hoe die expertise kan worden ingezet t.b.v. de transitie naar een duurzame energievoorziening.


Aan de slag!

Vervolgens gingen de deelnemers zelf in kleine groepen aan de slag met de vragen die vanuit de vijf thema’s geformuleerd waren. Na 1,5 uur brainstormen werden de resultaten aan elkaar gepresenteerd. Zo werden er apps bedacht op basis van data, een online platform dat burgercollectieven op weg helpt en systemen ontworpen waarmee buurten zelf hun energieverbruik en kostenbesparingen inzien en daarmee nieuwe investeringen kunnen doen.

De resultaten van de brainstormsessies worden gedeeld met de deelnemers en gebruikt om het programma Create Energy vorm te geven. Heeft u suggesties voor dit programma of mist u belangrijke onderwerpen? Neem contact op met Freek van ’t Ooster, hij hoort graag uw input.

Alle foto’s van Create Energy vind u hier.

Regelingen energiesector

Tijdens de presentaties werden de deelnemers op een aantal regelingen gewezen die relevant kunnen zijn als je projecten van de grond wilt krijgen in de energiesector. Naast landelijke regelingen bestaan er ook diverse regionale regelingen. De belangrijkste landelijke regelingen zijn o.a. te vinden:

Je kunt ook altijd contact opnemen met het MKB-loket van KvK.

IMG_1430

IMG_1615

IMG_1632

IMG_1638

IMG_1733

IMG_1717

IMG_1762

Foto’s: Roel Bego. Alle foto’s van Create Energy vind u hier.